समानता (Analogy)

समानता म्हणजे दोन शब्दांमधील किंवा दोन गोष्टींमधील तंतोतंत संबंध ओळखणे आणि त्या संबंधावर आधारित पुढील शब्दाचा योग्य पर्याय शोधणे.
स्वरूप नेहमी असे असते:

A : B :: C : ?
म्हणजेच A चा B शी जसा संबंध आहे, तसा C चा कोणाशी आहे?

समानतेचे प्रमुख प्रकार (Types of Analogy)

• अर्थसंबंध (Meaning-based): समानार्थी / विरुद्धार्थी शब्द.
• कार्यसंबंध (Function-based): वस्तूचे काम काय?
• साधन-क्रिया (Tool – Action): उपकरण → काम.
• व्यक्ती-कार्य (Person – Profession): काम करणारी व्यक्ती.
• वर्ग-प्रकार (Category–Type): गट → प्रकार.
• भाग-संपूर्ण (Part–Whole): वस्तूचा भाग.
• कारण-परिणाम (Cause–Effect): कारण → परिणाम.
• संख्या संबंध (Math/Number): ×, ÷, +, -, वर्ग, घन.
• स्थान–वस्तू (Place–Object): विशिष्ट ठिकाण → वस्तू.
• रूपांतरण प्रकार (Transformation): स्वरूप बदल (Word → Sentence).

समानता सोडवण्यासाठी 10 GOLDEN EXAM RULES

1. पहिली जोडी 100% समजून घ्या — संबंध चुकीचा समजला तर उत्तर चुकणारच.
2. सर्व पर्यायांचे संबंध तपासा — तसाच relation शोधा.
3. Synonym/Antonym (जुळते/विरुद्ध) गोंधळ होणार नाही याची खात्री करा.
4. Number Analogy मध्ये सर्व शक्यता तपासा: ×, ÷, +, -, वर्ग, घन.
5. Tool–Action, Worker–Work सर्वात जास्त विचारले जातात.
6. Part–Whole Relation लक्षात ठेवा: चाक → सायकल, पृष्ठ → पुस्तक.
7. Category–Type Relation लक्षात ठेवा: फळ → सफरचंद.
8. Cause–Effect Relation ओळखा: आग → उष्णता, पाऊस → ओलावा.
9. Profession Relation मजबूत ठेवा: शिक्षक → शिक्षण.
10. जास्त similar दिसणारे distractor पर्याय वाचा (Exam tricks).

Important Solved Examples

Extra Deep Examples (Exam-Oriented)

• दुखः : अश्रू :: आनंद : हसू
• तृप्ती : पाणी :: भूक : अन्न
• बिया : फळ :: वीट : भिंत
• शाळा : विद्यार्थी :: रुग्णालय : रुग्ण
• कारण : परिणाम :: अभ्यास : यश

Practice Questions (MCQ)

Free Notes (Download)